Dilimizin Tarihçesi

Orta Asya'dan Anadolu'ya ve dünyanın çeşitli yerlerine göçlerle yayılan atalarımız, Türk dilini de beraberlerinde taşımışlar doğal olarak. Zira dil, bir ulusun kültürünün aynasıdır, o ulusla birlikte değişir, gelişir ve yaşar. İnsanın ve uygarlığın en önemli aracı dildir. İşte bizim dilimiz de tarihi bilinmeyen eski çağlardan bu yana değişimler göstermiş, ön Türkçe dediğimiz iki büyük lehçeden günümüze ulaşmıştır.  Bu lehçeler Yakutça ve Çuvaşça'dır. Daha sonra tarihi bilinen dönemlerde de Oğuzca, Kazakça, Çağatayca-Özbekçe, Azerice, Kırgızca, Kıpçakça, Tatarca gibi şivelere ayrılmıştır.

Nurullah Ataç

Türk edebiyatına batılı anlamda deneme yazı türünü kazandıran dilci yazarımızdır Nurullah Ataç, deneme yazarı olduğu kadar bir eleştirmendir de. Aynı zamanda Türkçenin doğru ve etkili kullanımında da öncü isimlerdendir. Cumhuriyet döneminin düşünürlerinden de olan Nurullah Ataç, eleştiriyi de ciddi bir yazı türü olarak tanıtmış ve yaygınlaşmasını sağlamıştır. Önceleri öznel eleştiriden yana olsa da sonraları bunun yanlışlığını görmüş ve nesnel bakış açısıyla eleştiriler yazmıştır. Nesnel değerlendirmenin önemini vurgulayan Nurullah Ataç, Türk eleştirisinin kuramını da oluşturmaya çalışmış bir üstattır. Öyle ki, hem olumlu hem de olumsuz eleştirileri edebiyatımızın gelişimine büyük katkı sağlamıştır. 

Divan Şiiri

Anadolu'da 13. yüzyılda başlayan ve 19. yüzyılın sonlarına kadar süren, kendine özgü kuralları olan bir şiir geleneği vardır. Bu şiir geleneği, Türkler islamiyeti kabul ettikten sonra, Arap ve İran edebiyatlarının etkisinde gelişerek oluşmuştur. 

Türk şairleri tarafından başlangıçta taklit edilen, sonraki dönemlerde daha üstün örneklerle devam eden Divan şiiri, yeni bir edebiyat anlayışı ve yeni bir dil olarak karşımıza çıkmıştır ve 6. yüzyıl boyunca varlığını sürdürebilmiştir.

Kutadgu Bilig (1069-1070) / Yusuf Has Hacip

İslam kültürü etkisinde gelişmeye başlayan Türk edebiyatı, İslamlık öncesi geleneklerle yeni kültür anlayışlarının birlikte kullanıldığı bir geçiş dönemidir. 11. ve 12. yüzyılları kapsayan bu dönemde, Anadolu dışında dört büyük eser verilmiştir. Bunların ilki Kutadgu Bilig'dir.

Anıtkabir / Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi

Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 1938'de ölümünden on beş yıl sonra defnedildiği Anıtkabir, gerek mimarisi gerekse müzeleri, panoramaları, tabloları ve yarattığı atmosferle, yaşadığımız savaşları, acı kayıplarımızı ve atalarımızın üstün mücadele gücünü kavramamız için mutlaka ziyaret edilmesi gereken bir yer. Prof. Emin Onat ve Doç. Orhan Arda'nın mimari zekalarının ürünü olan ve dokuz yılda tamamlanan Anıtkabir, sadece bir anıt mezar değil; Çanakkale Savaşı, Büyük Taarruz ve Sakarya Meydan Muharebesinin bir panoraması, kurtuluş mücadelemizin adeta canlı bir fotoğrafı ve bir devrin özeti niteliğinde. Bu nedenle, mezar ziyaretinden ziyade, tarih dersi almaya gittiğim bir yer olmuştur hayatımın her evresinde. Özellikle müzeler, her seferinde tüylerimi diken diken etmiştir. Yine öyle oldu, son ziyaretimde bir kez daha...

Türkçe "Off" / Feyza Hepçilingirler

"İki haftada bir yeryüzünden bir dil eksiliyor."

Hem eğlenceli hem de kaynak niteliğinde bir kitap Türkçe "Off"... Dilimizle ilgili sıkıntıların her geçen gün arttığını fark eden yazar 'ne yapabilirim' diye düşünüp dille ilgili yazılara yönelmiştir. Türkçe "Off"ta da bolca yanlış kullanım örnekleri vermiş, hem de en komiklerinden. Türkçeyi nasıl katlettiğimizi akıcı bir dille ve ünlülerin cümleleriyle önümüze seriyor yazar. 1997'de basılan kitap, hâlâ güncelliğini koruduğu gibi, benim de başucu kitabım olmaya devam ediyor.

Kitap dokuz bölüme ayrılmış: Siyasilerin Dili, Kağıttan Kardinaller, Merhaba Diyorum Size, Biraz da Dilbilgisi, Şarkılar Neyi Söyler? Seslendir(eme), Şapkalar Kalktı mı?, Reklam Ötetesi, Siz Kimsiz?

"Gözüm en çok gençlerde" diyor Feyza Hepçilingirler. sanırım gerçekten de en çok onlar özen göstermeli, böyle kitapları en çok onlar okumalı. Çünkü yetişkinlerde büyük bir karmaşa var dil konusunda. Kimileri Osmanlıca sever, kimileri Osmanlıca düşmanı... Bir de Batı dillerinin yerli yersiz dilimize yerleşmiş kelimeleri var ki, onlar hepten facia. Hangi dilden gelmiş olursa olsun, ilk kural sözcüğün anlamını ve kullanım yerlerini iyi bilmek olmalı ama nerdeeee!.. Aklımıza nasıl eserse öyle kullanıyoruz biz. Bütün bunların ötesinde bir de cümle yapısını bozma adetimiz var. Saymakla bitmiyor, gafları söylemedim bile. İşte Feyza Hepçilingirler, kitabında bunları örneklendirmiş, çok da komik örnekler doğrusu. Sıkılmadan okuyorsunuz, hatta bolca da gülerek...

Kendi ifadesine göre bu 'hem bir medya eleştirisi hem de bir dil yanlışları kitabı'. Örneklerin sahibi de hepimizin bildiği kişiler, siyasetçiler, mankenler, haber spikerleri, oyuncular... Böyle olunca da daha ilginç ve eğlenceli olmuş doğrusu.

Dil yaşayan bir varlıktır deriz hep, öyledir de. Değişime açıktır, önemli olan değişimin dili bozmaması. Kuşaklar arasında uçurum yaratmaması ve saçma sapan bir hale sokmaması. Yalnızca yabancı sözcük akımı ya da bunların yanlış kullanımı değil sanırım dilimizin sorunu. Yazım noktalamadan tutun da, söylenenle niyet arasındaki farka kadar her şey... 

Bence gençlerin, özellikle liselilerin ve Türk Dil- Edebiyatı öğretmenlerinin mutlaka okuması gereken bir kitap bu. Hatta derslerde anlatım bozukluğu konusunda örnekleri kullanılabilir. Ben denedim, oldukça işe yarıyor doğrusu.

Keyifli okumalar...

Olimbera

Ey Olimbera’m dinle beni!

Sen ki Olimbera!

Işık saçarken etrafına

Dilindeki gülleri ben derlerim

Sakın meraklanma

Küçük denizim ol

Yelken açar süzülürüm

Sana Olimbera

Acıtır

 İnsanı neden en sevdikleri acıtır hep

Bırak düşman vursun hançerini

Yeter ki sevilen tuz basmasın yaraya

En ağır işkenceyi çektirsin el oğlu

Ne yazar