Turgut Uyar

"haydi ben geldim oturup konuşalım ey gök

bütün altın tarlası bütün komşularımla

tarla tapan ırgat esnaf bütün komşularımla

in dolaş bir yerlerde buluşalım ey gök"

Şair Turgut Uyar, öykü yazarı Tomris Uyar'ın eşiydi. Bir süre Garip hareketinin etkisinde kalmasına rağmen, onu asıl ününe kavuşturan İkinci Yeni hareketi içindeyken yazdıkları oldu. Şiirin yanı sıra eleştiri ve denemeleriyle de dikkat çekti Turgut Uyar.

Gerek öz gerekse biçim bakımından sürekli değişen ve halk şiirinden divan şiirine kadar geniş bir kültür birikimine sahip olan Uyar, bu kültür sentezinin içinde kendisi olmayı da başardı.

İlk şiirlerini hece ölçüsüyle ve kafiyelerle oluştururken, Garip etkisindeyken ölçüsüz ve kafiyesiz şiirler yazmış, bütün edebi kültürlerimizden, kendini bulduğu bölümleri almış ve şiirine yansıtmıştır şair.

"Yüzümü suyun ardında buldum

Kıyılar bu yüzdendir, öyle dediler

Kısacık yoğun bir akşam

Serin bir akşam, öyle söylediler..."

Turgut Uyar'ın da içinde bulunduğu İkinci Yeni hareketi:  Gerçeküstücülüğü benimser, anlamdan ziyade imgeye önem verir, sözcüklerin çağrışımlarla derinleşen anlamlarını kullanır, şiirin anlam derinliğini yeni yorumlara açık bırakır.  Ayrıca bu hareketin uygulayıcısı olan şairler, şiirde içerikten ziyade biçime önem verirler.

İkinci Yeni hareketinin şairleri: Cemal Süreya, İlhan Berk, Edip Cansever, Ece Ayhan, Sezai Karakoç ve Turgut Uyar...

Akrostiş

Şiirde, her dizenin ilk harfi yukarıdan aşağıya doğru okununca bir isim çıkacak şekilde düzenlemesi sanatıdır. Anlama değil de söze dayalı olan bu sanat Divan şiirinde de görülmektedir. Halk şiirinde de yine bu yolla yazılıp söylenmiş şiirlere rastlarız. Eski Yunan ve Roma dönemine ait bu söz oyunu sonradan Dünya şiirine yayılmıştır.

"Firkatin yaktı gökteki lambayı

Ağlamaktan kör oldu beyaz bulut

Kahrettikçe  döktü incilerini

İlk bakire, adı umut

Reyhan kokan dağlarda"

Daha çok lirizmi anlatan şiirlerde kullanılan bu söz sanatı, bilmece ve tekerlemeler de de karşımıza çıkar. Eski Yunan ve Roma şiirinden aldığımız akrostişin sanat değeri taşıması, dizelerin şiirselliğine bağlıdır. Zorlama ifadelerle kurulmuş akroştişler şiir değeri taşımaz.

Divan Şiiri

Anadolu'da 13. yüzyılda başlayan ve 19. yüzyılın sonlarına kadar süren, kendine özgü kuralları olan bir şiir geleneği vardır. Bu şiir geleneği, Türkler islamiyeti kabul ettikten sonra, Arap ve İran edebiyatlarının etkisinde gelişerek oluşmuştur. 

Türk şairleri tarafından başlangıçta taklit edilen, sonraki dönemlerde daha üstün örneklerle devam eden Divan şiiri, yeni bir edebiyat anlayışı ve yeni bir dil olarak karşımıza çıkmıştır ve 6. yüzyıl boyunca varlığını sürdürebilmiştir.