Deyimlerin ve Atasözlerinin Hikayesi 6

Pusulayı Şaşmak

Evvel zaman içinde afyon bağımlısı bir vali varmış. O kadar çok severmiş ki afyonu, onsuz hiçbir işe bakamazmış. Çok düşkün olduğu bu uyuşturucuya kolayca ulaşmak için de bir kutu içinde devamlı yanında taşırmış. İşte bu afyon kutusuna afyon kutusuna  'pusula' diye isim bile vermiş.

Gel zaman git zaman, bir vatandaş dilekçe vermek için hükumet konağına gelmiş. Adam pejmürde bir halde girmiş binaya. O sırada valiyi görmüş ve  selamlamaya kalkışmış. Meğer o da müptelaymış, eğilince cebinden afyon kutusunu düşürmüş. Resmi bir mekanda hem de valinin karşısında bağımlılığı açığa çıkan adam telaşlanmış, titremeye başlamış. Durumu hızla kavrayan vali, yanındakilere dönüp : Adam pusulayı şaştı, ne istediğini öğrenin, kutusunu da toparlayın, diye buyurmuş. O gün bugündür zor duruma düşünce ne yapacağını şaşıran insanlar için biz de bu deyimi kullanagelmişiz.

Nasıl Bir Toplum, Nasıl Bir Düzen

Doğaya baktığımızda, her canlı türünün kendine göre bir düzeni var. Koloni ve sürüler halinde yaşayanların birçoğunun, büyük bir dayanışma içinde olduğunu görürüz: arılar, karıncalar... Bu hayvanların, içgüdüsel de olsa, aralarında bir işbirliği vardır. Yazılı bir kanunları yok tabi, amaçları türün devamını sağlamak, zira evrenin kuralı bu. 

İnsanoğluna gelince, ondan zavallısı yok, ne yazık ki!.. Tarih sahnesinde görünmeye başladığından bu yana, düzen kurma peşinde. Modern çağ dediğimiz günümüzde bile, durum içler acısı aslında. İçinde bulunduğumuz düzende amaç, zayıf olanı, korumasız olanı kanunlarla korumak, zorbalara engel olmak... Vatandaş kavramı da buradan geliyor. Devlet, vatandaşlarını güvence altında yaşatmakla yükümlü. Ama bu kez de, yönetenlerin zorbalığı devreye giriyor ya da başka güçlü devletlerin bazı dayatmaları...