Deyimler ve Atasözlerinin Hikayesi 4

Çapanoğlu

Çapanoğlu Süleyman Bey adında bir şahsiyet, bir zamanlar, Orta Anadolu'nun büyük bir kısmına hükmedermiş. O kadar çok şöhreti varmış ki, icraatları her tarafa yayılmış, halk arasında da devlet adamları arasında da konuşulur olmuş. Yozgat'ta Kurtuluş Savaşı'na karşı isyan başlatan Çapanoğulları, bir deyimimize de konu olmuş.

Rivayet olunur ki, devlet müfettişlerinden biri, soruşturma yaparken, Çapanoğullarından bir zatın da olaya karıştığını öğrenmiş. O kadar nam salmış ki bu Çapanoğulları, kimse bulaşmak istemezmiş. Halktan bazı kimselerin aleyhine yürütülen bu soruşturmayı, sülalenin nüfüzundan korkarak kurcalamamaya karar vermişler. Böylelikle soruşturma da yarıda kalmış tabi. İşte 'bu işi fazla kurcalama, altından bir çapanoğlu çıkar deyimi de, dilimize böylelikle yerleşivermiş. 

Hikayelerle Deyim ve Atasözleri 2

Dolap Çevirmek

Eskiden vezir, paşa, sadrazam gibi devlet büyüklerinin ve zenginlerin yaşadığı konaklarda kadın ve erkeklere ayrı ayrı hizmet edilirmiş.Dolayısıyla haremlik ve selamlıklar varmış. Gelenekler gereği haremlik kadınların, selamlık da erkeklerin bölmesiymiş. Bunu hepimiz biliriz, haremlik-selamlık deyimini de sıkça kullanırız. Ama bu iki bölüm arasındaki servis penceresini ben bilmiyordum açıkçası. Pratik zeka ürünü bir durum. Dolabın rafına koy kahveleri çevir gitsin, boş fincanları yolla gelsin. Güzel düşünülmüş.  Kadınlar ve erkekler bölümünü ayıran duvara, dönen bir silindir şeklinde kapaksız bir dolap yapmışlar. Haremde pişen yemekler, bu dönen dolap sayesinde selamlık kısmına zahmetsizce gönderiliyormuş.